Mahajana (Wielki Wóz)

Wielkim wydarzeniem w historii buddyzmu było pojawienie się w wieku p.n.e. mahajany ("wielki wóz"). Nazwa ta wskazuje na ideał bodhisattwy, charakteryzującego się wielkim współczuciem i pragnącego osiągnąć wyzwolenie nie tylko dla siebie, ale i po to by móc działać dla dobra wszystkich czujących istot. Z punktu widzenia historyka źródeł mahajany należy upatrywać w hinajanistycznych szkołach Mahasanghika, od której wywodzi się ideał bodhisattwy, nauka o pustce (śunjata) (22) i pojęcie ponadosobowego, czyli niezwiązanego jedynie z Śakjamuńim znaczenia Buddy (23); oraz Sarwastiwady, gdzie swój zalążek znalazły nauki o trikaji - "trzech ciałach Buddy". (24)
Według tradycji, nauki mahajany przekazane zostały przez Śakjamuniego grupie szczególnie utalentowanych uczniów, okres zaś, na który datuje się ich zaistnienie, jest jedynie czasem ich ujawnienia. Każda z sutr mahajany (podobnie zresztą jak i hinajany) podaje miejsce jej wygłoszenia, powód i obecne przy tym osoby. Jedną z najważniejszych - Sutrę fotosu, Budda miał na przykład wygłosić na Górze Sępów (skt. Grydhkuta) położonej w pobliżu Radźagryha w obecności niezliczonej liczby różnych czujących istot, mówiąc o wielości metod prowadzących do osiągnięcia oświecenia. Nauki trzech "wozów" - śrawaków, pratjekabuddów i bodhisattwów różnią się z tegoż powodu, że dostosowane są do zdolności określonych istot. Ponadto sutra zawiera nauki na temat trikaji i rozdział poświecony Awatokiteśwarze. (25) Mahajana, w przeciwieństwie do nauk swej poprzedniczki położyła o wiele mniejszy nacisk na życie monastyczne, głosząc możliwość urzeczywistnienia również dla osób świeckich Tak świeccy, jak i mnisi mogą poza tym liczyć na pomoc ze strony licznych buddów i bodhisattwów. Charakterystycznymi cechami są również doktryna śunjaty, głosząca nietrwałość jakichkolwiek podstawowych elementów rzeczywistości (dharm) oraz koncepcja Tathagatagarbhy, sprowadzająca się w uproszczeniu do obecności w każdej żywej istocie natury umysłu buddy ("takości"), będącej zalążkiem wyzwolenia. (26) Podstawowa cecha natury umysłu określana jest jako czyste światło. Poprzez proces praktyki, jak olej z ziaren sezamu, pojawia się oczyszczona natura buddy (tathagathagarbha). Gdyby nie było jej przed rozpoczęciem praktyki, żadna istota nie mogłaby stać się buddą. (27) Na gruncie indyjskim w ramach mahajany powstały dwie szkoły: Madhjamika, ściśle związana z osobą Nagardżuny, oraz Jogaćara wywodząca się od innego wielkiego mistrza - Asangi.
Nagardżuna pozostaje po dziś dzień postacią w wielkim stopniu tajemniczą - nieznane są dokładne daty jego życia (prawdopodobnie przełom II i III wieku), a biografia zawarta w dziele Sri Abhayadatty wydaje się łączyć historie co najmniej dwóch postaci o tym samym imieniu. (28) Imię Nagardżuny wywodzi się od słów "naga" (wąż; również rodzaj chtonicznego bóstwa związanego z wymiarem żywiołu wody) i "ardźuna" (rodzaj drzewa). Według tradycji, Nagardżuna urodził się pod drzewem, natomiast swą nadzwyczajną mądrość posiadł dzięki kontaktom z nagami. W podwodnym pałacu króla nagów otrzymać miał sutry Pradźniaparamity, głoszące brak istotowości rzeczy. Od najważniejszego dzieła Nagardżuna -Madhjamika-karika (Strofy o środkowej ścieżce) wywodzi się nazwa późniejszej szkoły. Madhjamaka. "Droga środka" głosi zasadę odrzucenia skrajności. Powiedzenie, że zjawiska istnieją jest według niej fałszem, ale również zaprzeczenie temu jest fałszem. Prawda leży wiec pośrodku, na poziomie ostatecznym nie będąc wyrażalna, gdyż każde stwierdzenie obracać się musi w kręgu słownych konwencji (a wiec również twierdzenia, że zjawiska ani istnieją ani nie istnieją lub zarazem istnieję i nie istnieją nie jest prawdą). Niemniej istnieje prawda względna, służąca jako prowizoryczna tratwa pomocna w dotarciu na drugi brzeg oświecenia, ale porzucana z tąże chwilą. Ponadto, świat fenomenów i pustka nie są od siebie nigdy oddzielone, "Pustka jest Formą, Forma jest Pustką", jak głosi słynna Sutra serca. (29)
Buddhapalita, który napisał komentarz do Madhjamika-kariki założył w ramach Madhjamaki kierunek zwany Prasangika (od prasanga - "niepożądane następstwa"). Na drodze dedukcji sprowadzał on przeciwstawne twierdzenia i ich następstwa do absurdu. Inny z wielkich madhjamików - Bhawiweka korzystający z nauk Jogaćary oraz logiki Dignagi dokonał krytyki metody Buddhapality i zapoczątkował kierunek Swatrantika (od "właściwy znak logiczny" - sposobu argumentacji Bhawiweki), adaptując z Jogaćary psychologię i naukę o wyzwoleniu. Do pierwotnego sensu nauk Nagardżuny powrócił Ćandrakirti odrzucający innowacje Bhawiweki, a przede wszystkim zastosowanie wniosków logicznych kłócące się według niego z postawą nie stawiania przez Madhjamakę żadnych tez. Do tegoż kierunku przynależał Śantidewa, autor szeroko znanego Bodhićarjawatara ("Przewodnika na ścieżce do oświecenia"). (30) Wielką rolę odegrała filozofia Madhjamaki w Tybecie, gdzie w końcu VIII wieku działalność prowadzili Śantirakśita i jego uczeń Kamalaśila. Reprezentowali oni szkole Madhjamika-jogaćara łączącą nauki Nagardżuny z pewnymi elementami Jogaćary. Kamalaśila znany jest również z dysputy z mistrzami Chanu, co zaowocowało decyzją wprowadzenia w Tybecie indyjskiej tradycji buddyzmu. W XI wieku, będącym okresem powtórnego wprowadzenia nauk Dharmy do Tybetu, znaczenie zdobyła interpretacja Madrtjamiki w wydaniu Ćandrakirtiego. W tym samym okresie powstała dalsza interpretacja Madhjamiki, w postaci szkoły Shentong. Od XI do XIV wieku rozwijały się tutaj różne szkoły Madhjamaki, w późniejszym okresie wciąż na nowo komentowane w obrębie poszczególnych tradycji. Jak Madhjamaka z imieniem Nagardżuny, tak Jogaćara związana jest z Asangą żyjącym w IV wieku, a pochodzącym z osiadłej w Peszawarze rodziny braminów. Na buddyzm Asangą nawrócony został przez mnicha ze szkoły Mahikasaka, ale szybko zwrócił się ku naukom mahajany Według tradycji nauki Dharmy otrzymać miał bezpośrednio od Buddy Maitrei, aczkolwiek inna wersja mówi w tym samym kontekście o Maitreianathcie, w nim upatrując właściwego założyciela Jogaćary. Trzecim z "ojców" szkoły miał być Wasubandhu, brat Asangi. (31) Nauki Jogaćary (od "ćwiczenie jogi"), zwanej również Cittamatrą ("tylko umysł") sprowadzają się do stwierdzenia, że wszystko co postrzegamy jest umysłem. (32) Zjawiska powstają nie jako "przedmioty", ale są fenomenami umysłu. Takim samym fenomenem jest również świadomość. (33) Poza umysłem nie istnieje żadna inna rzeczywistość, żaden "świat zewnętrzny", ale - co ważne dla odróżnienia nauk Jogaćary od europejskiego idealizmu, postulującego istnienie np. "transcendentnego Ja", nie istnieje również żaden podmiot doświadczenia. Postrzeganie jest efektem działania alaja-widźniany, "świadomości spichlerza. Alaja-widźniana jest dla Jogaćary centralnym pojęciem. Widzi ona w niej podstawową świadomość wszystkiego, esencję świata rodzącą doświadczenie indywidualności życia i wszelkie zjawiska, powstające w niej i zanikające jak fale oceanu. Doświadczenie indywidualności rodzi się z kolei na skutek działania umysłu klesi -mentalnej świadomości sprawiającej, że aspekt postrzegany i postrzegający jawią się jako dwa odrębne byty. Karmiczne nasiona (wasana) minionego życia wchodzą do świadomości alaja, a stamtąd znów wznoszą się tworząc iluzję działania umysłu jednostki. Niewiedza sprawia że myślimy o sobie jako o realnej osobowości pozostającej w realnym świecie. Obieg zostaje zakończony z chwilą zniesienia wyobrażenia o podmiocie i świecie przedmiotów oddzielonych od umysłu. Od tej chwili samoświadomy aspekt każdego momentu jawi się w niezaciemniony, samorozświetlający sposób. (34)
W obrębie Jogaćary pojawiły się dwa nowe kierunki. Pierwszy z nich zwany szkolą Faxiang (od imienia chińskiego mnicha) rozwinął naukę o ośmiu rodzajach świadomości, wyjaśniającą proces powstawania fenomenów świadomości z alaja-widźniany. Co ciekawe, szkoła Faxiang zaprzecza temu by wszystkie istoty posiadały naturę buddy, twierdząc że iććantikowie (nie-buddyści) nie mogą nigdy stać się buddą. Pogląd ten przyczynił się zresztą do upadku prestiżu szkoły w okresie dynastii Tang, aczkolwiek dzisiaj, w Chinach i Japonii przeżywa ona spory rozkwit. (35) Drugi kierunek, zwany szkołą Hosso, jest japońską kontynuacją poprzedniego. Do Japonii przeniósł go japoński mnich Dosho (629-700), którego uczniem został Gyogi (667-746). Ich linia nosi nazwę "Tradycji Nauki Południowego Klasztoru". Inny mnich - Gembo, po pobycie w Chinach założył natomiast linię zwaną "Tradycją Północnego Klasztoru". (36) Swój rozkwit w Indiach Jogaćara przeżyła w VI wieku, gdzie ośrodkiem jej nauki był słynny uniwersytet klasztorny Nalanda. Inna szkoła w Walabhi, założona przez Gunamatiego, a której najwybitniejszym przedstawicielem był Sthiramati próbowała połączyć nauki Jogaćary z poglądami Nagardżuny, za punkt zasadniczy przyjmując pojecie śunjaty. Z połączenia nauk Jogaćary i Sautrantików wyszła szkoła Dignagi i Dharmakirtiego. (37)
Poza Indiami swój wielki rozkwit przeżyła mahajana w Chinach i Japonii. Według tradycji chińskiej, buddyzm trafił do tego kraju w II wieku z Azji Centralnej, a w 355 roku zezwolono Chińczykom na wstępowanie do sangh. Czwarty wiek to okres powstawania różnych szkół Pradżniaparamity. Powstało wtedy "Sześć Domów i Siedem Szkół". Reprezentowały one szczególne sposoby interpretacji pojęcia śunjaty, powstałe pod wpływem rozpowszechnionych wówczas nauk neotaoizmu z bliskim pojęciu śunjaty terminem "wu". Były to:

1. Szkoła Zjawisk Jako Takich,
2. Szkoła Nagromadzonych Wrażeń,
3. Szkoła Iluzji,
4. Szkoła Nieistnienia Umysłu,
5. Szkoła Kombinacji Przyczynowych,
6. Szkoła Podstawowego Nie-bytu,
7. zmodyfikowana Szkoła Podstawowego Nie-bytu (38)

Najważniejszym ich reprezentantem był Zhidun, założyciel szkoły "Zjawisk Jako Takich", który dał nową interpretację filozoficznego pojęcia "li", widząc w niej "takość" (tathata) miast klasycznego w myśli chińskiej "kosmicznego ładu". Takie znaczenie li zostało później przejęte przez inne szkoły. Poza tym Zhidun był znawcą Zhuangzi i cieszył się popularnością w kręgach neotaoistów. (39) Okres V i VI wieku zaowocował rozprzestrzenieniem się buddyzmu na cale Chiny i poparciem ze strony domów panujących. Jest to okres powstania świątyń skalnych w Yuangangu i Longmenie. Mimo prześladowań w latach 446 i 574-577 rozwój buddyzmu nie został zahamowany (40) Pod wpływem Lankawatara-sutry, Mahaparinirwana-sutry i Satjasiddhi powstały szkoły:

1. Sanlun - "Szkoła Trzech Traktatów" będąca chińską formą Madhjamaki, za której właściwego założyciela uważa się Senglanga, chociaż jej źródeł należy szukać
w Kumaradżiwie; (41)
2. Satjasiddhi - "Szkoła Doskonałości Prawdy" opierająca się na naukach Sautrantików a będąca w VI wieku najważniejszym kierunkiem w buddyzmie chińskim; uznawana najczęściej za hinajanistyczną, gdyż mimo przyjęcia stanowiska o pustości zarówno osoby
(pudgala), jak i dharm, pustkę tę osiągnąć można według niej jedynie przez destrukcję - rozkładając każdy obiekt na molekuły i atomy; (42)
3. Nirwana - w zasadzie nie będąca szkoła we właściwym sensie tego słowa; nazwą tą określano mnichów zajmujących się treścią Mahaparinirwana-sutry; reprezentujący ją Daosheng głosił że i iććantikowie mają naturę buddy, oraz że stan buddy osiąga się przez "gwałtowne" oświecenie (43), co doprowadziło do wielu kontrowersji między ówczesnymi uczonym mnichami. (44) Okres swego największego rozkwitu osiąga buddyzm chiński pomiędzy końcem VI a początkiem X wieku. W tym czasie rozwijają się największe szkoły.

Jako pierwszą z nich wymieńmy Chan (od "channa", czyli dhjana - medytacja, skupienie umysłu). Chan jako jedna ze szkół buddyzmu mahajany rozwinęła się w efekcie spotkania reprezentowanego przez Bodhidharmę kierunku nakierowanego ściśle na praktykę medytacji z taoizmem. (45) Celem Chanu (czy Zenu - jak został nazwany w Japonii) jest poznanie Prawdziwej Natury samego siebie, Nienarodzonego Umysłu Buddy, prowadzące do pełnego przebudzenia, tożsamego z oświeceniem Śakjamuniego, przeżytym przez niego pod drzewem bodhi. Bodhidharma, pierwszy patriarcha Chanu scharakteryzował go w czterech krótkich stwierdzeniach:

1. "szczególny przekaz poza (ortodoksyjną) nauką" (kyoge-betsuden),
2. "niezależność od (świętych) pism" (furyu-monji)
3. "bezpośrednie trafianie do serca człowieka" (jikishi-ninshin)
4. "(prowadzenie do) poznania (własnej) istoty (i do) stania się buddą" (kensho-jobutsu) (46)

Według tradycji ów szczególny przekaz poza ortodoksyjną nauką rozpoczął Sakjamuni podczas swego kazania na Górze Sępów. Kiedy milcząc podniósł do góry kwiat tylko jeden jego uczeń - Kaśjapa, zwany odtąd Mahakaśjapą (Wielkim Kaśjapą) uchwycił w nagły sposób znaczenie gestu pojmując w ten sposób esencję nauk Buddy. Budda potwierdził jego urzeczywistnienie ustanawiając go jednocześnie pierwszym indyjskim patriarchą. Przekaz dharmy trwać miał w Indiach nieprzerwanie do 28 patriarchy - Bodhidharmy. (47) Ponieważ jednak brak jest dokumentów potwierdzających indyjski okres rozwoju, historycy podchodzą do niego w dość sceptyczny sposób, co zresztą dla samego Chanu, czy Zenu nie ma większego znaczenia. Chan zajmuje się bezpośrednim doświadczeniem medytacyjnym nie zaś roztrząsaniem autentyczności dat i nazwisk. Od Huinenga (601-674), szóstego patriarchy wywodzi się Szkoła Południowa, a z niej wszystkie linie tradycji chan. (48) Szkoła ta cechowała się, nawet na gruncie Chanu nieortodoksyjnością, podkreślała w szczególny sposób naukę o nagłym oświeceniu (tongo) i wyższość bezpośredniego wglądu w naturę umysłu (kensho) nad intelektualną analizę sutr. Do rozkwitu doszła w okresie dynastii Tang i Song wydając wielu głęboko oświeconych mistrzów, wśród nich Mazu Daoyi (jap. Baso Doitsu), Zhaozhou Congshen (jap. Joshu Jushin), Linji Yixuan (jap. Rinzai Gigen) i innych.
Druga szkoła Chan, zwana Północną, wywodziła się od Shenxiu, nauczającego oświecenia stopniowego (zengo), podkreślającego studiowanie świętych pism, szczególnie Lankawatara-sutry i pozostającego pod silnym wpływem tradycji indyjskiej. Po kilku pokoleniach pogrążyła się ostatecznie w upadku i całkowicie wygasła, Szkoła Południowa natomiast rozdzieliła się na siedem kierunków, różniących się jedynie sposobem dochodzenia do oświecenia:

1. Soto, wywodząca się od Dongshana Liangjie (jap. Tozan Ryokai) i jego ucznia Caoshana Benji (jap. Sozan Honjaku),

(Czasowo wersja niepełna chochliki zagubiły fragment tekstu - Przepraszamy!)

medytację uspokojenia i wglądu w postaci własnej metody zwanej zhiguan stosując również mudry i mandate. Z racji stosowania wszystkich możliwych do urzeczywistnienia metod i poglądu o powszechności natury buddy, przylgnęło do niej miano "szkoły uniwersalnej". W IX wieku Tiantai została przez Saicho przeniesiona do Japonii gdzie pod nazwą Tendai szeroko się rozpowszechniła. (54)
Kolejną jest szkoła Czystej Ziemi, zwana również Szkołą Lotosu, założona w 402 roku przez Huiyua. Do Japonii przeniósł ją później Honen. Wyznawcy tej szkoły a swój cel stawiają odrodzenie się w Czystej Krainie buddy Amitabhy (Sukhawati). Jej praktyką jest recytowanie imienia Amitabhy i wizualizacji Czystej Krainy., oparte na zaufaniu w pomoc z jego strony, z powodu czego określana bywa również jako szkoła "drogi wiary", bądź "lekkiej drogi". Tanluan, jeden z najwybitniejszych jej przedstawicieli, stał na stanowisku, że w czasach upadku buddyzmu do osiągnięcia oświecenia nie wystarczy już własna determinacja, a niezbędna jest zewnętrzna pomoc buddy Amitabhy. Poza tym recytacja imienia Amitaby utrzymuje umysł pod kontrolą. Najwyższy stopniem praktyki jest kontemplacja Amitaby jako nie różnego od własnej natury. Ćwiczenia te przejęły również inne szkoły buddyzmu tak w Japonii jak i w Chinach. Szkoła opiera się na Amitabha-sutrze, Sukhawati-wjuha i Amitajurdhjana-sutrze i posiada największą liczbę zwolenników w Chinach i Japonii. (55)

W 845, na skutek wzrostu bogactwa buddyjskich klasztorów i co za tym idzie, obaw ze strony domu panującego doszło do prześladowań buddyzmu. Rozwiązywano klasztory, a mnichów i mniszki zmuszano do powrotu do życia świeckiego. W okresie od X do XIII wieku buddyzm zaczął stapiać się z myślą konfucjańską i taoistyczną. Swoje znaczenie zachowały w zasadzie tylko Chan i szkoła Czystej Ziemi. W okresie dynastii Ming (XIV-XVII wiek) powstała ich synteza, a buddyzm nabrał bardziej charakteru świeckiego.. W późniejszym okresie wzrasta znaczenie wadżrajany . W komunistycznych Chinach teoretycznie utrzymano zasadę "wolności religii", niemniej na skutek reformy rolnej mnisi stracili podstawy utrzymania, a po roku 1957 nie dokonano już żadnych nowych święceń. W 1953 roku powstało Chińskie Stowarzyszenie Buddyjskie, którego działalność sprowadza się do przekazywania buddystom wytycznych od władz i informowania rządu o działalności buddystów. Efektem Rewolucji Kulturalnej ( 1966-76) było zniszczenie wielu klasztorów, które opuścili ostatni mnisi. Co ważniejsze z nich odnowiono po jej zakończeniu a nieliczni bhikku mogli powrócić do swych siedzib. Również Chińskie Instytuty Buddyjskie podjęły kształcenie mnichów w filozofii buddyjskiej. Chan i szkoła Czystej Ziemi przetrwały na Tajwanie, gdzie poza nimi rozwinął się wśród świeckich tzw. buddyzm ludowy -"Zhaijiao" (Religia Wegetariańska) z elementami taoizmu i konfucjanizmu. (56) Do Japoni buddyzm sprowadzony został w 522 roku z Korei i po początkowym oporze uznany został przez cesarza Yomei (585 r.).. W latach panowania księcia Shotoku stał się oficjalną religią Japonii. Shotoku znany był zresztą z napisania komentarzy do sutr i założenia szeroko znanego, klasztoru w Nara. W okresie tym do Japonii zapraszano wielu chińskich i koreańskich nauczycieli, a największą popularność zdobyła szkoła Sanroh przyniesiona tu przez Koreańczyka Ekwana w 625 roku. Szkoła ta nie stanowiła w zasadzie niezależnego pod względem organizacji kierunku, jej nauki studiowane były ze względu na punkty niezbędne do zrozumienia mahajany przez przedstawicieli wszystkich pozosałych szkół. Szybki rozwój buddyzmu sprawił, że już w okresie Nara (710-794) trafiło tu sześć chińskich szkół, znanych w Japonii jako:

1. Kosha - w Chinach pierwotnie samodzielna, później została częścią szkoły Faxiang;
2. Hosso -kontynuacja Faxiang, przeniesiona przez mnicha Dosho (629-700);
3. Sanron, omówiona powyżej;
4. Jojitsu - japońska forma szkoły Satjasiddhi, część szkoły Sanron
5. Ritsu - wywodząca się z chińskiej Luzang, przeniesiona w 754 roku przez Jianzhena (jap. Ganjin) podkreślająca przestrzeganie reguł Winaji; mimo że przetrwała do dzisiejszego dnia, nigdy nie miała większego znaczenia;
6. Kegon - kontynuacja Huayan przeniesiona przez Shenxianga (jap. Shisho), ciesząca się szczególnym poparciem cesarza Shonu (724-748) pragnącego rządzić Japonią według zasad politycznie interpretowanej Awatamsaka-sutry.

W późniejszym okresie Heian (794-1184) na czoło wybiły się dwie szkoły. Pierwsza - Tendai, to kontynuacja chińskiej Tiantai, przeniesionej tu przez Seicho (Dengyo Daishi) w VIII wieku. W jej ramach powstały trzy kierunki - Sammon., Jimon i Shinsej. W tym ostatnim centralną pozycję znalazło oddawanie czci buddzie Amitabhie. Drugą była ezoteryczna Shingon ("szkoła prawdziwego słowa" (tj. mantry) )., kontynuacja Mizong. (57)
Od połowy X wieku rozwijać się zaczyna w Japonii amidyzm, organizując się w okresie Kamakura w dwie szkoły:

1. Jodo-shu ("szkoła Czystej Ziemi), której początki sięgają Ennina (793-864), propagującego praktykę recytowania imienia buddy Amidy, co zresztą w pewnym okresie było
częścią praktyki wszystkich japońskich szkół buddyjskich. Właściwą szkolę Jodo założył Honen, z powodu uznania swej nauki za najwyższą, atakowany przez przedstawicieli innych kierunków. Praktyka tej szkoły polega wyłącznie na recytowaniu imienia Amidy,
dla wzmocnienia wiary w jego ślubowania i odrodzenia się w Czystej Krainie..
2. Jodo-shin-shu ("prawdziwa szkoła Czystej Ziemi"), zwana również szkołą Shin, założona przez Shinrana, a zorganizowana przez Rennyo. Podobnie jak w Jodo istotą jej praktyki jest-recytacja imienia Amidy, miast jednak wzmocnienia zaufania, Jodo widzi w niej akt dziękczynny jednostki za oddanie przez Amidę wszystkich mocy dla jej ratowania. W odróżnieniu od poprzedniej tworzy gminę wyłącznie świecką, a przywództwo szkoły jest dziedziczne. W XVII wieku rozpadła się 2 powodu różnic co do wykonywania rytuału
na dwa kierunki: Otani i Honganji. Obecnie jest najważniejszą szkołą buddyzmu w Japonii. (58) Od 1191 roku datuje się obecność tradycji zeń, z wiodącą pozycją dwóch szkół - Soto i Rinzai, w XIII wieku natomiast powstała szkoła Nichiren, "Szkoła Lotosu Słońca", od imienia swego założyciela, opierająca nauki na Sutrze lotosu. Nichiren propagował praktykę recytowania formuły "Namu myoho renge-kyo", znaczącej - "Cześć sutrze lotosu dobrego prawa", co przy pełnym oddaniu miało prowadzić do nagłego urzeczywistnienia stanu buddy. Szkoła Nichirena podkreśla spoleczno-polityczne zadania religii i charakteryzuje się tendencjami nacjonalistycznymi, pragnąc zbudować, począwszy od Japonii, światowe, ziemskie państwo Buddy. Z pierwotnej szkoły zrodził się cały szereg nowych nurtów, w jednym z nich - szkole Nichiren-shoshu, wywodzącej się od Nikko, oddaje się Nichirenowi cześć jako "Buddzie Ostatnich Czasów". Szkoła Nichirena była ostatnią jaka powstała w Japonii, co wiązało się m.in. z podniesieniem do rangi religii państwowej shintoizmu. (59) Pewne ślady odrodzenia buddyzmu stały się widoczne dopiero po II wojnie światowej, gdy powstał szereg buddyjskich ruchów ludowych zmierzających do jego uwspółcześnienia.
Do Korei buddyzm przedostał się z Chin w IV wieku, a okres jego rozkwitu datować można pomiędzy VI a IX wiekiem . W tym właśnie okresie dotarły tu wszystkie ważniejsze szkoły chińskiego buddyzmu , wśród których największe znaczenie zdobyły Chan, Huayan i Wlizong. Późniejsze lata - okres od 1392 do 1910 roku (panowanie dynastii Yi) wiązał się z uznaniem za religię państwową konfucjanizmu, mnisi buddyjscy wycofać się musieli w góry. Do odrodzenia doszło dopiero po II wojnie światowej, kiedy pojawiły się w obrębie buddyzmu nowe ruchy., m.in. powstał ludowy ruch Won założony przez Soe-Tae Sana, związany z praktyką "bezczasowego i pozamiejscowego zen" tj. medytacji uprawianej stale i wszędzie. Mnichom Won wolno się żenić, brak jest rytuału, a zwolennicy tego kierunku starają się dopasować buddyzm do wymogów życia współczesnego człowieka..
W chwili obecnej w Korei nie ma większych różnic między naukami poszczególnych szkół, w tych samych klasztorach zarówno praktykuje się zeń według nauk szkoły Rinzai. jak i recytuje dharani, imię Amitabhy, czy też czyta sutry. Swą obecność mahajana zaznaczyła również w Indonezji. Najstarsze ślady buddyzmu datowane są tutaj na III wiek, a w VII wieku Jawa i Sumatra były ważnymi ośrodkami studiów buddyjskich. Stała się wówczas głównym kierunkiem chociaż istniały również sanghi hinajany. Największy rozkwit przeżywa w VIII wieku, gdy wybudowano olbrzymią stupę w Borobudur, od VIII do XV wieku rozpowszechnia się natomiast tantryzm. Inskrypcja z połowy XIV wieku głosi, np. że król Aditjawaran praktykował nauki Kalaczakry i uważany był za wcielenie Lokeśwary. Podobnie jak w Nepalu, doszło tutaj do stopienia tantrycznego buddyzmu i śiwaizmu. Wraz z ekspansją Islamu buddyzm został, najpierw na Sumatrze i Jawie, a później w całej Indonezji zniszczony. Współcześnie buddystami w tym kraju są w większości chińscy emigranci, aczkolwiek istnieje tendencja do jego ożywienia.

Czytaj cały artykuł: BUDDYZM - Krótki Rys Historyczny Grzegorz Kowalik

.|.

[@]

Nowe artykuły w naszym portalu:

[1] 2009-09-24 14:37:32 - start
[2] 2009-05-09 16:23:37 - Negatywizm Cd...
[3] 2009-05-09 16:22:49 - Negatywizm: ewolucja mrocznego spektrum epidemii narcyzów
[4] 2009-01-16 01:57:58 - Aktualne terminy
[5] 2009-01-16 01:57:12 - Terminy
[6] 2009-01-16 01:55:38 - Redakcja
[7] 2009-01-16 00:26:22 - Reaktywacja 2009
[8] 2009-01-15 23:41:55 - Historia
[9] 2009-01-15 17:14:52 - zombi
[10] 2009-01-15 17:12:37 - kosz
[11] 2009-01-15 16:48:04 - Historia buddyzmu
[12] 2009-01-15 16:46:15 - Szkoły
[13] 2008-12-14 23:31:10 - Sztuka
[14] 2008-12-14 15:09:10 - Forum
[15] 2008-12-14 14:55:38 - Teksty
[16] 2008-12-14 14:54:29 - Inne
[17] 2008-02-07 17:31:46 - Kalendarium
[18] 2008-02-07 17:29:03 - Kalendarium
[19] 2008-01-30 15:12:03 - Jedno narzędzie spośród wielu.
[20] 2008-01-30 15:10:18 - Słuchanie myśli
[21] 2008-01-30 15:07:41 - Nauka słuchania
[22] 2008-01-30 15:05:12 - Buddyzm a nauka
[23] 2007-11-05 21:38:06 - Filmy o tematyce buddyjskiej na 3. edycji festiwalu Filmy Świata Ale Kino!
[24] 2007-11-05 21:36:52 - Patronat
[25] 2007-10-18 16:11:04 - Korzyści z realizacji doktryny Anattaa
[26] 2007-10-18 16:09:13 - Dlaczego tu jesteśmy?
[27] 2007-10-18 16:06:56 - Dharma Podąża Na Zachód
[28] 2007-10-15 19:23:29 - Mandala Pięciu Buddów, Maciej Magura Góralski
[29] 2007-10-15 19:19:10 - Mandala Pięciu Buddów, Maciej Magura Góralski
[30] 2007-10-14 15:19:33 - Niedwoistość
[31] 2007-10-14 15:11:59 - Badając Umysł
[32] 2007-10-14 15:03:10 - Eliminowanie gniewu
[33] 2007-10-14 14:59:55 - (L. 13) List do dr. M. R. de Silvy
[34] 2007-10-14 14:57:39 - (L. 2) List Do p. N. Q. Diasa
[35] 2007-10-14 14:38:30 - (L. 1) Otworzyć na wypadek mojej śmierci
[36] 2007-10-14 14:32:58 - Naprawianie Serca
[37] 2007-10-14 14:30:44 - Czym jest buddyzm Theravada?
[38] 2007-10-14 14:24:12 - Szlachetność Prawd
[39] 2007-10-14 14:22:02 - Smak Wolności
[40] 2007-09-29 12:08:06 - Nowe teksty z SASANA.PL
[41] 2007-09-29 12:01:15 - Tłumaczenia tekstów buddyjskich - SASANA.PL
[42] 2007-09-29 11:54:26 - Nowy system rejestracji
[43] 2007-08-29 07:11:18 - Samadhi Bhavana
[44] 2007-08-29 07:09:45 - Drzewo w lesie
[45] 2007-08-29 07:07:37 - Kilesa Mara
[46] 2007-08-29 07:05:02 - Metta
[47] 2007-08-29 07:02:39 - Moralność, medytacja, mądrość
[48] 2007-08-29 07:00:38 - Praktyka miłującej życzliwości
[49] 2007-08-29 06:58:39 - Cierpliwość
[50] 2007-08-29 06:56:28 - Zauważyć przestrzeń
[51] 2007-08-12 15:57:03 - Dni specjalne
[52] 2007-07-23 01:54:01 - Brak ja czy nie ja?
[53] 2007-07-23 01:51:17 - Polecamy
[54] 2007-07-08 22:11:16 - Dordże i dzwonek - Buddyjska symbolika i obrazy oświecenia
[55] 2007-07-08 22:04:12 - Gry antyekologiczne
[56] 2007-06-19 16:21:32 - Krótki rys historyczny
[57] 2007-06-18 15:16:55 - Brak ja czy nie ja?
[58] 2007-06-17 08:22:19 - Życie Z Kobrą
[59] 2007-06-17 08:17:27 - Właściwa Mowa
[60] 2007-06-17 08:15:50 - Wolność od strachu